Seboreik dermatit nədir?

Seboreik dermatit dəridə qabıqlanma, kəpəklənmə və qaşınmaya səbəb olan geniş yayılmış dəri xəstəliyidir. Əsasən üz və baş dərisi kimi piy vəzilərinin çox olduğu nahiyələrdə yaranır.

Yeniyetmələrdə və böyüklərdə baş dərisində yarandıqda adətən kəpək adlandırılır. Körpələrdə isə “cradle cap” (beşik qapağı) kimi tanınır.

Seboreik dermatit uzunmüddətli (xroniki) xəstəlikdir. Zaman-zaman kəskinləşə və sonra sakitləşə bilər. Tam müalicəsi olmasa da, reseptsiz satılan və dərman vasitələri ilə simptomları nəzarətdə saxlamaq mümkündür.

Seboreik dermatitin əlamətləri

Əsas əlamətlərə aşağıdakılar daxildir:

Quru və ya yağlı baş dərisi və kəpəklənmə

Ağdan sarıya qədər dəyişən qabıqlanma

Qaşınma

Qalın, qabıqlı dəri sahələri

Kiçik, tünd və ya sarı-qırmızı rəngli qabarmış düyünlər

Təsirlənmiş nahiyələrin qaşınması nəticəsində saç tökülməsi. Bu, adətən qalıcı saç tökülməsinə səbəb olmur.

Körpələrdə baş dərisində qalın, sarı və qabıqlı səpgilər — beşik qapağı — yarana bilər. Bəzi körpələrdə uşaq bezi nahiyəsində də səpgi müşahidə oluna bilər.

Seboreik dermatit bədənin hansı nahiyələrində yaranır?

Bu xəstəlik adətən piy vəzilərinin daha çox olduğu nahiyələrdə meydana çıxır. Məsələn:

Göbək ətrafı

Qulaqlar və qulaqların arxası

Qaşlar

Üz və alın

Baş və baş dərisi

Burunun kənarları və burun-dodaq büküşləri

Belin yuxarı hissəsi və sinə

Qolların, ayaqların və qasığın dəri büküşləri

Döşlərin altındakı dəri

Seboreik dermatitə nə səbəb olur?

Seboreik dermatitin dəqiq səbəbi tam məlum deyil. Lakin araşdırmalar dəridə Malassezia adlı mayanın həddindən artıq çoxalmasının rol oynaya biləcəyini göstərir.

Malassezia normal olaraq insanların dərisində yaşayan mikroorqanizmdir və adətən zərərsizdir. Lakin həddindən artıq çoxaldıqda dəridə iltihabi reaksiya yarana bilər.

Bu maya dərinin yağlı nahiyələrində daha yaxşı inkişaf edir. O, dərinin yağını yağ turşularına çevirən maddələr istehsal edir. Dəri bu yağ turşularına reaksiya verdikdə rəng dəyişiklikləri, qaşınma və qabıqlanma meydana gələ bilər.

Zaman keçdikcə bu proses dərinin xarici qoruyucu baryerini zəiflədə bilər. Nəticədə Malassezia-nın çoxalması və dəridən nəmin itirilməsi daha asanlaşır.

Seboreik dermatiti nə kəskinləşdirə bilər?

Aşağıdakı faktorlar bəzi insanlarda simptomların artmasına səbəb ola bilər:

Güclü kimyəvi maddələrlə, məsələn boya və təmizlik məhsulları ilə təmas

İnfeksiya

Uzun müddət günəş altında qalmaq

Soyuq və quru hava

Stress

Tərkibində spirt olan dəriyə qulluq məhsulları

Seboreik dermatit yoluxucudurmu?

Xeyr. Seboreik dermatit yoluxucu deyil və insandan insana keçmir.

Risk faktorları

Aşağıdakı xüsusiyyətlər seboreik dermatitin yaranma ehtimalını artıra bilər:

Ailədə dermatit xəstəliyinin olması

Rozasea, psoriaz və akne kimi digər dəri xəstəliklərinin olması

Bəzi dərmanların yan təsirləri

İmmunitet sisteminin zəifləməsi

Təbii olaraq yağlı dəri

Parkinson xəstəliyi kimi bəzi nevroloji xəstəliklər

Seboreik dermatit daha çox:

Kişilərdə

2–12 aylıq körpələrdə

Yeniyetmələrdə

30 yaşdan yuxarı böyüklərdə

müşahidə olunur.

Mümkün fəsadlar

Dərini davamlı qaşımaq dərinin zədələnməsinə, qanamaya və infeksiyaya səbəb ola bilər.

Bundan əlavə, uzunmüddətli dəri xəstəliyi, xüsusilə üzdə və digər görünən nahiyələrdə yarandıqda, insanın özünəinamına və psixoloji vəziyyətinə təsir göstərə bilər.

Seboreik dermatit necə diaqnoz qoyulur?

Həkim adətən dərini müayinə etməklə seboreik dermatiti müəyyən edə bilir. Xəstəliyə xas dəri sahələri adətən asanlıqla tanınır və əksər hallarda xüsusi testə ehtiyac olmur.

Müalicəyə baxmayaraq vəziyyət yaxşılaşmırsa, həkim digər dəri xəstəliklərini istisna etmək üçün dəri biopsiyası tövsiyə edə bilər.

Seboreik dermatitə bənzəyə bilən digər xəstəliklərə aşağıdakılar daxildir:

Kandidoz

İmpetiqo

Qırmızı qurd eşənəyi (lupus eritematozus)

Psoriaz

Rozasea

Seboreik dermatit necə müalicə olunur?

Seboreik dermatit adətən öz-özünə tamamilə keçmir. Müalicə xəstəliyin bədənin hansı nahiyəsində yerləşməsindən və simptomların şiddətindən asılıdır.

Müalicənin əsas məqsədi kəpəklənməni və qaşınmanı azaltmaq və kəskinləşmələrin qarşısını almaqdır.

Baş dərisinin müalicəsi

Yüngül kəpək zamanı reseptsiz satılan kəpək əleyhinə şampunlardan istifadə edilə bilər. Tərkibində aşağıdakı aktiv maddələr olan məhsullar seçilə bilər:

Selenium

Sink

Kömür qatranı

Uzunmüddətli nəzarət üçün həkim daha güclü göbələk əleyhinə şampunlar, məsələn siklopiroks və ya ketokonazol tərkibli məhsullar təyin edə bilər.

Orta və ağır hallarda kortikosteroid tərkibli şampunlar da istifadə oluna bilər. Dərmanlı şampunların istifadə tezliyi və müddəti həkimin tövsiyəsinə uyğun olmalıdır.

Üz və bədəndə seboreik dermatitin müalicəsi

Müalicə seçimlərinə aşağıdakılar daxil ola bilər:

Yerli göbələk əleyhinə preparatlar: Klotrimazol və ketokonazol kimi vasitələr.

Yerli kortikosteroidlər: İltihabı və rəng dəyişikliklərini azaltmağa kömək edə bilər.

Yerli kalsinevrin inhibitorları: Kortikosteroidlərin uyğun olmadığı hallarda pimekrolimus və ya takrolimus istifadə oluna bilər.

Ağızdan qəbul edilən göbələk əleyhinə dərmanlar: Bəzi hallarda itrakonazol, flukonazol və terbinafin istifadə edilə bilər.

Fototerapiya: Həkim tərəfindən təyin edildikdə xüsusi ultrabənövşəyi işıq müalicəsi simptomları azaltmağa kömək edə bilər.

Kəpəyə qarşı şampun necə istifadə edilməlidir?

Əgər bir kəpək əleyhinə şampun effekt vermirsə, onun tərkibindəki aktiv maddəni yoxlayaraq fərqli aktiv maddəyə malik başqa məhsul sınamaq olar.

Şampunu yaxalamadan əvvəl ən azı 5 dəqiqə baş dərisində saxlamaq tövsiyə olunur. Lakin dərmanlı şampunların istifadə qaydaları məhsuldan məhsula fərqlənə bilər.

Nə zaman həkimə müraciət etmək lazımdır?

Aşağıdakı hallarda həkimə müraciət etmək məsləhətdir:

Simptomlar ağırlaşır və ya kəskinləşmə baş verirsə;

Dəri ağrılı və ya şişmiş olursa;

Dəridən maye gəlirsə — bu, infeksiya əlaməti ola bilər;

Reseptsiz satılan müalicələr kömək etmirsə;

Xəstəlik gündəlik həyatınıza və ya psixoloji vəziyyətinizə təsir edirsə.

Seboreik dermatit tamamilə sağalırmı?

Seboreik dermatit xroniki xəstəlikdir və zaman-zaman kəskinləşə bilər. Adətən təhlükəli deyil və ümumi sağlamlığa ciddi zərər vermir.

Müalicəyə başladıqdan sonra simptomlar çox vaxt nisbətən tez yaxşılaşır. Lakin kəpəklənmə və qaşınma reseptsiz vasitələrlə keçmirsə, həkim daha güclü müalicə təyin edə bilər.

Seboreik dermatitin qarşısını necə almaq olar?

Seboreik dermatitin yaranmasının qarşısını tamamilə almaq həmişə mümkün deyil. Lakin kəskinləşmələrin azalmasına kömək edə biləcək bəzi vərdişlər var:

Kifayət qədər istirahət edin.

Stressi idarə etməyə çalışın.

Gün ərzində qısa müddət günəş işığından faydalanın, lakin günəşin ən güclü olduğu saatlarda uzun müddət günəş altında qalmayın.

Düzgün dəriyə qulluq rejiminə əməl edin.

Dərmanlı şampun və dəriyə qulluq məhsullarını həkimin göstərişlərinə uyğun istifadə edin.

Bu qaydalara riayət etmək seboreik dermatitin nəzarətdə saxlanmasına və kəskinləşmələrin daha az baş verməsinə kömək edə bilər.